Bài 10: Dự Án Tổng Hợp — App Quản Lý Sinh Viên

Giai đoạn 3 – Dự Án Thực Tế · Mục tiêu: Tổng hợp toàn bộ kiến thức để xây dựng ứng dụng desktop hoàn chỉnh.

---

Tổng quan dự án

Tính năng

Chức năng	Mô tả
Thêm sinh viên	Nhập thông tin và thêm vào danh sách
Sửa sinh viên	Chọn và chỉnh sửa thông tin
Xóa sinh viên	Xóa có xác nhận
Tìm kiếm	Tìm theo tên hoặc mã SV
Thống kê	Xem điểm trung bình, giỏi/khá/TB
Lưu tự động	Dữ liệu lưu file JSON
Xuất danh sách	Xuất ra file .txt
Giao diện đẹp	Theme tối, ttk Treeview, Style

Cấu trúc file

quan_ly_sinh_vien/
├── main.py           ← Entry point
├── model.py          ← StudentModel (dữ liệu + JSON)
├── views/
│   ├── main_view.py  ← Giao diện chính
│   └── dialogs.py    ← Hộp thoại thêm/sửa
├── controller.py     ← StudentController
└── data/
    └── students.json ← Dữ liệu

---

model.py — Model dữ liệu

# model.py
import json
import os
from typing import List, Dict, Optional

class StudentModel:
    """Quản lý dữ liệu sinh viên và lưu trữ JSON."""
    
    DATA_FILE = "data/students.json"
    
    def __init__(self):
        os.makedirs("data", exist_ok=True)
        self._students: List[Dict] = self._load()
    
    def _load(self) -> List[Dict]:
        if os.path.exists(self.DATA_FILE):
            try:
                with open(self.DATA_FILE, "r", encoding="utf-8") as f:
                    return json.load(f)
            except (json.JSONDecodeError, IOError):
                return []
        return self._sample_data()
    
    def _sample_data(self) -> List[Dict]:
        return [
            {"ma_sv": "SV001", "ten": "Nguyễn Văn An",    "lop": "CNTT-01", "diem": 8.5, "email": "an@sv.edu.vn"},
            {"ma_sv": "SV002", "ten": "Trần Thị Bích",    "lop": "CNTT-01", "diem": 9.2, "email": "bich@sv.edu.vn"},
            {"ma_sv": "SV003", "ten": "Lê Văn Cường",     "lop": "CNTT-02", "diem": 7.8, "email": "cuong@sv.edu.vn"},
            {"ma_sv": "SV004", "ten": "Phạm Thị Dung",    "lop": "CNTT-02", "diem": 6.5, "email": "dung@sv.edu.vn"},
            {"ma_sv": "SV005", "ten": "Hoàng Văn Em",     "lop": "CNTT-03", "diem": 5.0, "email": "em@sv.edu.vn"},
            {"ma_sv": "SV006", "ten": "Vũ Thị Phương",    "lop": "CNTT-03", "diem": 9.8, "email": "phuong@sv.edu.vn"},
            {"ma_sv": "SV007", "ten": "Đinh Văn Giang",   "lop": "CNTT-01", "diem": 4.2, "email": "giang@sv.edu.vn"},
            {"ma_sv": "SV008", "ten": "Bùi Thị Hương",    "lop": "CNTT-02", "diem": 7.0, "email": "huong@sv.edu.vn"},
        ]
    
    def save(self):
        with open(self.DATA_FILE, "w", encoding="utf-8") as f:
            json.dump(self._students, f, ensure_ascii=False, indent=2)
    
    def get_all(self) -> List[Dict]:
        return self._students.copy()
    
    def add(self, student: Dict) -> bool:
        if self.find_by_ma(student["ma_sv"]):
            return False  # Mã SV đã tồn tại
        self._students.append(student)
        self.save()
        return True
    
    def update(self, ma_sv: str, new_data: Dict) -> bool:
        for i, s in enumerate(self._students):
            if s["ma_sv"] == ma_sv:
                self._students[i].update(new_data)
                self.save()
                return True
        return False
    
    def delete(self, ma_sv: str) -> bool:
        for i, s in enumerate(self._students):
            if s["ma_sv"] == ma_sv:
                self._students.pop(i)
                self.save()
                return True
        return False
    
    def find_by_ma(self, ma_sv: str) -> Optional[Dict]:
        return next((s for s in self._students if s["ma_sv"] == ma_sv), None)
    
    def search(self, keyword: str) -> List[Dict]:
        kw = keyword.strip().lower()
        if not kw: return self.get_all()
        return [s for s in self._students
                if kw in s["ten"].lower() or kw in s["ma_sv"].lower()
                or kw in s.get("lop", "").lower()]
    
    def get_stats(self) -> Dict:
        if not self._students:
            return {"total": 0, "avg": 0, "gioi": 0, "kha": 0, "tb": 0, "yeu": 0}
        scores = [float(s["diem"]) for s in self._students]
        return {
            "total": len(scores),
            "avg":   round(sum(scores) / len(scores), 2),
            "gioi":  sum(1 for d in scores if d >= 8.0),
            "kha":   sum(1 for d in scores if 6.5 <= d < 8.0),
            "tb":    sum(1 for d in scores if 5.0 <= d < 6.5),
            "yeu":   sum(1 for d in scores if d < 5.0),
        }
    
    def export_txt(self, filepath: str):
        with open(filepath, "w", encoding="utf-8") as f:
            f.write("DANH SÁCH SINH VIÊN\n")
            f.write("=" * 60 + "\n")
            f.write(f"{'STT':<5} {'Mã SV':<8} {'Họ tên':<22} {'Lớp':<10} {'Điểm'}\n")
            f.write("-" * 60 + "\n")
            for i, s in enumerate(self._students, 1):
                f.write(f"{i:<5} {s['ma_sv']:<8} {s['ten']:<22} {s.get('lop',''):<10} {s['diem']}\n")
            stats = self.get_stats()
            f.write("=" * 60 + "\n")
            f.write(f"Tổng: {stats['total']} sinh viên | ĐTB: {stats['avg']}\n")

---

views/dialogs.py — Hộp thoại thêm/sửa

# views/dialogs.py
import tkinter as tk
from tkinter import ttk, messagebox

class StudentDialog(tk.Toplevel):
    """Hộp thoại thêm/sửa sinh viên."""
    
    CLASSES = ["CNTT-01", "CNTT-02", "CNTT-03", "CNTT-04", "KTPM-01", "KTPM-02"]
    
    def __init__(self, parent, title="Thêm sinh viên", student=None):
        super().__init__(parent)
        self.title(title)
        self.geometry("400x320")
        self.resizable(False, False)
        self.grab_set()  # Modal
        self.transient(parent)
        
        self.result: dict = None
        self._student = student
        
        self._build()
        
        if student:
            self._fill(student)
        
        self.wait_window()
    
    def _build(self):
        main = tk.Frame(self, padx=20, pady=15)
        main.pack(fill="both", expand=True)
        
        fields = [
            ("Mã sinh viên: *", "ma_sv",  "entry"),
            ("Họ và tên: *",    "ten",    "entry"),
            ("Lớp: *",          "lop",    "combo"),
            ("Điểm TB: *",      "diem",   "entry"),
            ("Email:",          "email",  "entry"),
        ]
        
        self._vars = {}
        for row, (label, key, wtype) in enumerate(fields):
            tk.Label(main, text=label, anchor="e", width=17).grid(
                row=row, column=0, sticky="e", pady=5)
            
            var = tk.StringVar()
            self._vars[key] = var
            
            if wtype == "combo":
                w = ttk.Combobox(main, textvariable=var,
                                 values=self.CLASSES, state="readonly", width=22)
                w.set(self.CLASSES[0])
            else:
                w = tk.Entry(main, textvariable=var, width=24)
            
            w.grid(row=row, column=1, sticky="ew", padx=8, pady=5)
            
            if row == 0 and self._student:
                w.config(state="disabled")  # Không cho sửa Mã SV
        
        main.columnconfigure(1, weight=1)
        
        # Buttons
        btn_frame = tk.Frame(self)
        btn_frame.pack(pady=10)
        
        ttk.Button(btn_frame, text=" Xác nhận", command=self._confirm).pack(side="left", padx=8)
        ttk.Button(btn_frame, text=" Hủy",      command=self.destroy).pack(side="left", padx=8)
        
        self.bind("<Return>", lambda e: self._confirm())
        self.bind("<Escape>", lambda e: self.destroy())
    
    def _fill(self, student: dict):
        for key, var in self._vars.items():
            var.set(student.get(key, ""))
    
    def _confirm(self):
        data = {k: v.get().strip() for k, v in self._vars.items()}
        
        if not data["ma_sv"] or not data["ten"] or not data["lop"]:
            messagebox.showwarning("Thiếu dữ liệu", "Vui lòng điền các trường (*)", parent=self)
            return
        
        try:
            diem = float(data["diem"])
            if not 0 <= diem <= 10:
                raise ValueError
            data["diem"] = diem
        except ValueError:
            messagebox.showerror("Lỗi", "Điểm phải là số từ 0 đến 10!", parent=self)
            return
        
        self.result = data
        self.destroy()

---

views/main_view.py — Giao diện chính

# views/main_view.py
import tkinter as tk
from tkinter import ttk

COLORS = {
    "bg":      "#1E1E2E",
    "surface": "#2A2A3E",
    "primary": "#7C3AED",
    "text":    "#CDD6F4",
    "muted":   "#6C7086",
    "success": "#A6E3A1",
    "warning": "#F9E2AF",
    "danger":  "#F38BA8",
    "border":  "#45475A",
}

class MainView(tk.Frame):
    def __init__(self, parent):
        super().__init__(parent, bg=COLORS["bg"])
        self._setup_style()
        self._build()
    
    def _setup_style(self):
        s = ttk.Style()
        s.theme_use("clam")
        s.configure(".", background=COLORS["bg"], foreground=COLORS["text"],
                    fieldbackground=COLORS["surface"])
        s.configure("Treeview",
            background=COLORS["surface"],
            foreground=COLORS["text"],
            fieldbackground=COLORS["surface"],
            rowheight=28,
            font=("Segoe UI", 10)
        )
        s.configure("Treeview.Heading",
            background=COLORS["primary"],
            foreground="white",
            font=("Segoe UI", 10, "bold")
        )
        s.map("Treeview", background=[("selected", COLORS["primary"])])
        s.configure("TButton", font=("Segoe UI", 9, "bold"), padding=(10, 5))
        s.configure("TEntry", fieldbackground=COLORS["surface"],
                    foreground=COLORS["text"], insertcolor=COLORS["text"])
    
    def _build(self):
        # ── HEADER ──────────────────────────────────────────────
        header = tk.Frame(self, bg=COLORS["primary"], pady=12)
        header.pack(fill="x")
        
        tk.Label(header, text=" Quản Lý Sinh Viên",
                 font=("Segoe UI", 16, "bold"),
                 fg="white", bg=COLORS["primary"]).pack(side="left", padx=20)
        
        self.lbl_count = tk.Label(header, text="0 sinh viên",
                                  font=("Segoe UI", 10),
                                  fg="white", bg=COLORS["primary"])
        self.lbl_count.pack(side="right", padx=20)
        
        # ── STATS BAR ────────────────────────────────────────────
        self.stats_frame = tk.Frame(self, bg=COLORS["surface"], pady=8)
        self.stats_frame.pack(fill="x")
        self.stat_labels = {}
        for key, label, color in [
            ("total", "Tổng",   COLORS["text"]),
            ("avg",   "ĐTB",    COLORS["warning"]),
            ("gioi",  "Giỏi",   COLORS["success"]),
            ("kha",   "Khá",    COLORS["primary"]),
            ("tb",    "TB",     COLORS["muted"]),
            ("yeu",   "Yếu",    COLORS["danger"]),
        ]:
            frame = tk.Frame(self.stats_frame, bg=COLORS["surface"])
            frame.pack(side="left", padx=20)
            tk.Label(frame, text=label, bg=COLORS["surface"],
                     fg=COLORS["muted"], font=("Segoe UI", 8)).pack()
            lbl = tk.Label(frame, text="—", bg=COLORS["surface"],
                           fg=color, font=("Segoe UI", 14, "bold"))
            lbl.pack()
            self.stat_labels[key] = lbl
        
        # ── TOOLBAR ──────────────────────────────────────────────
        toolbar = tk.Frame(self, bg=COLORS["bg"], pady=6)
        toolbar.pack(fill="x", padx=10)
        
        # Search
        tk.Label(toolbar, text="", bg=COLORS["bg"], fg=COLORS["muted"]).pack(side="left")
        self.search_var = tk.StringVar()
        self.entry_search = tk.Entry(toolbar, textvariable=self.search_var,
                                     width=28, bg=COLORS["surface"],
                                     fg=COLORS["text"], insertbackground=COLORS["text"],
                                     relief="flat", font=("Segoe UI", 10))
        self.entry_search.pack(side="left", ipady=5, padx=(2,10))
        
        # Action buttons
        self.btn_add    = ttk.Button(toolbar, text=" Thêm")
        self.btn_edit   = ttk.Button(toolbar, text=" Sửa")
        self.btn_delete = ttk.Button(toolbar, text=" Xóa")
        self.btn_export = ttk.Button(toolbar, text=" Xuất")
        
        for btn in (self.btn_add, self.btn_edit, self.btn_delete, self.btn_export):
            btn.pack(side="left", padx=3)
        
        # ── TREEVIEW ─────────────────────────────────────────────
        tree_frame = tk.Frame(self, bg=COLORS["bg"])
        tree_frame.pack(fill="both", expand=True, padx=10, pady=5)
        
        cols = ("stt", "ma_sv", "ten", "lop", "diem", "xep_loai", "email")
        self.tree = ttk.Treeview(tree_frame, columns=cols, show="headings")
        
        col_config = [
            ("stt",      "STT",     50,  "center"),
            ("ma_sv",    "Mã SV",   90,  "center"),
            ("ten",      "Họ tên",  180, "w"),
            ("lop",      "Lớp",     90,  "center"),
            ("diem",     "Điểm TB", 75,  "center"),
            ("xep_loai", "Xếp loại",85,  "center"),
            ("email",    "Email",   160, "w"),
        ]
        for col, heading, width, anchor in col_config:
            self.tree.heading(col, text=heading)
            self.tree.column(col, width=width, anchor=anchor)
        
        # Tags màu theo xếp loại
        self.tree.tag_configure("gioi",   foreground=COLORS["success"])
        self.tree.tag_configure("kha",    foreground="#89DCEB")
        self.tree.tag_configure("tb",     foreground=COLORS["text"])
        self.tree.tag_configure("yeu",    foreground=COLORS["danger"])
        self.tree.tag_configure("odd",    background="#252535")
        self.tree.tag_configure("even",   background=COLORS["surface"])
        
        sb = ttk.Scrollbar(tree_frame, orient="vertical", command=self.tree.yview)
        self.tree.configure(yscrollcommand=sb.set)
        self.tree.pack(side="left", fill="both", expand=True)
        sb.pack(side="right", fill="y")
        
        # ── STATUS BAR ───────────────────────────────────────────
        self.status_bar = tk.Label(self, text="Sẵn sàng",
                                   bg=COLORS["surface"], fg=COLORS["muted"],
                                   anchor="w", padx=10, pady=4)
        self.status_bar.pack(fill="x", side="bottom")
    
    def refresh_tree(self, students: list):
        self.tree.delete(*self.tree.get_children())
        
        def xep_loai(d):
            d = float(d)
            if d >= 8.0: return "Giỏi ",   "gioi"
            if d >= 6.5: return "Khá ",    "kha"
            if d >= 5.0: return "Trung bình", "tb"
            return "Yếu ", "yeu"
        
        for i, s in enumerate(students):
            xl_text, xl_tag = xep_loai(s["diem"])
            row_tag = "odd" if i % 2 else "even"
            self.tree.insert("", tk.END,
                values=(i+1, s["ma_sv"], s["ten"], s.get("lop",""),
                        f"{float(s['diem']):.1f}", xl_text, s.get("email","")),
                tags=(xl_tag, row_tag))
        
        self.lbl_count.config(text=f"{len(students)} sinh viên")
    
    def refresh_stats(self, stats: dict):
        label_map = {
            "total": str(stats["total"]),
            "avg":   str(stats["avg"]),
            "gioi":  str(stats["gioi"]),
            "kha":   str(stats["kha"]),
            "tb":    str(stats["tb"]),
            "yeu":   str(stats["yeu"]),
        }
        for key, val in label_map.items():
            self.stat_labels[key].config(text=val)
    
    def get_selected_ma(self):
        sel = self.tree.selection()
        if sel:
            return self.tree.item(sel[0])["values"][1]
        return None
    
    def set_status(self, msg: str):
        self.status_bar.config(text=f" {msg}")

---

controller.py — Controller

# controller.py
import tkinter as tk
from tkinter import messagebox, filedialog

class StudentController:
    def __init__(self, root, model, view):
        self.root  = root
        self.model = model
        self.view  = view
        
        self._bind_events()
        self.refresh()
    
    def _bind_events(self):
        v = self.view
        v.btn_add.config(   command=self.add)
        v.btn_edit.config(  command=self.edit)
        v.btn_delete.config(command=self.delete)
        v.btn_export.config(command=self.export)
        
        v.search_var.trace_add("write", lambda *_: self.search())
        v.tree.bind("<Double-Button-1>", lambda e: self.edit())
        
        self.root.bind("<Control-n>", lambda e: self.add())
        self.root.bind("<Delete>",    lambda e: self.delete())
        self.root.bind("<F5>",        lambda e: self.refresh())
    
    def refresh(self, students=None):
        data = students or self.model.get_all()
        self.view.refresh_tree(data)
        self.view.refresh_stats(self.model.get_stats())
    
    def search(self):
        kw = self.view.search_var.get()
        results = self.model.search(kw)
        self.view.refresh_tree(results)
    
    def add(self):
        from views.dialogs import StudentDialog
        dialog = StudentDialog(self.root, " Thêm sinh viên")
        if dialog.result:
            if self.model.add(dialog.result):
                self.refresh()
                self.view.set_status(f"Đã thêm sinh viên {dialog.result['ten']}")
            else:
                messagebox.showerror("Lỗi", f"Mã SV '{dialog.result['ma_sv']}' đã tồn tại!")
    
    def edit(self):
        from views.dialogs import StudentDialog
        ma = self.view.get_selected_ma()
        if not ma:
            messagebox.showinfo("Thông báo", "Chọn sinh viên cần sửa!")
            return
        student = self.model.find_by_ma(ma)
        dialog = StudentDialog(self.root, " Sửa sinh viên", student=student)
        if dialog.result:
            self.model.update(ma, dialog.result)
            self.refresh()
            self.view.set_status(f"Đã cập nhật {dialog.result['ten']}")
    
    def delete(self):
        ma = self.view.get_selected_ma()
        if not ma:
            messagebox.showinfo("Thông báo", "Chọn sinh viên cần xóa!")
            return
        sv = self.model.find_by_ma(ma)
        if messagebox.askyesno("Xác nhận xóa",
                               f"Xóa sinh viên '{sv['ten']}' ({ma})?",
                               icon="warning"):
            self.model.delete(ma)
            self.refresh()
            self.view.set_status(f"Đã xóa {sv['ten']}")
    
    def export(self):
        path = filedialog.asksaveasfilename(
            title="Xuất danh sách",
            defaultextension=".txt",
            filetypes=[("Text file", "*.txt"), ("All files", "*.*")]
        )
        if path:
            self.model.export_txt(path)
            self.view.set_status(f"Đã xuất: {path}")
            if messagebox.askyesno("Thành công", "Xuất file thành công! Mở file?"):
                import os
                os.startfile(path)

---

main.py — Entry point

# main.py
import tkinter as tk
from model import StudentModel
from views.main_view import MainView
from controller import StudentController

def main():
    root = tk.Tk()
    root.title(" Quản Lý Sinh Viên — v1.0")
    root.geometry("860x580")
    root.minsize(700, 450)
    
    # Căn giữa màn hình
    root.update_idletasks()
    w, h = 860, 580
    sw, sh = root.winfo_screenwidth(), root.winfo_screenheight()
    root.geometry(f"{w}x{h}+{(sw-w)//2}+{(sh-h)//2}")
    
    # Khởi tạo MVC
    model      = StudentModel()
    view       = MainView(root)
    view.pack(fill="both", expand=True)
    controller = StudentController(root, model, view)
    
    root.mainloop()

if __name__ == "__main__":
    main()

---

Hướng dẫn chạy

# 1. Tạo thư mục dự án
mkdir quan_ly_sinh_vien
cd quan_ly_sinh_vien
mkdir views data

# 2. Tạo file __init__.py trong views/
echo "" > views/__init__.py

# 3. Tạo các file Python theo code trên
# model.py, views/dialogs.py, views/main_view.py,
# controller.py, main.py

# 4. Chạy ứng dụng
python main.py

---

Tổng kết — Kiến thức đã áp dụng

Bài học	Áp dụng trong dự án
Bài 1: Cửa sổ	Tk(), căn giữa, minsize
Bài 2: Widget cơ bản	Label, Entry, Frame, Button
Bài 3: Layout	pack(), grid(), fill, expand
Bài 4: Sự kiện	bind(), trace_add(), phím tắt
Bài 5: Widget nâng cao	Combobox, form nhập liệu
Bài 6: Menu & Dialog	messagebox, filedialog, modal dialog
Bài 7: Canvas	(Bài tập nâng cao: vẽ biểu đồ)
Bài 8: ttk & Style	Treeview, Style, dark theme
Bài 9: OOP	MVC, custom dialog, class structure

---

Ý tưởng mở rộng

:::tip Thử thách bản thân

1. Thêm màn hình đăng nhập — username/password bảo vệ ứng dụng
2. Biểu đồ thống kê — vẽ biểu đồ cột điểm bằng Canvas
3. Import CSV — nhập danh sách từ file Excel/CSV
4. Sắp xếp cột — click tiêu đề Treeview để sắp xếp
5. Tìm kiếm nâng cao — lọc theo lớp, điểm từ-đến
6. Backup dữ liệu — lưu nhiều phiên bản JSON
7. SQLite — nâng cấp từ JSON sang cơ sở dữ liệu thật :::

---

Bài trước: Bài 9 – OOP với Tkinter · ← Về Roadmap

---

Chúc mừng! Bạn đã hoàn thành toàn bộ giáo trình Python Tkinter! Bây giờ bạn có đủ kiến thức để xây dựng các ứng dụng desktop Python chuyên nghiệp.