Giới Thiệu Python & Cài Đặt Môi Trường

Giai đoạn 1 – Nhập Môn · Mục tiêu: Hiểu Python là gì, cài đặt môi trường, và viết chương trình Python đầu tiên.

---

1. Python là gì?

Python là ngôn ngữ lập trình bậc cao, được tạo bởi Guido van Rossum và phát hành lần đầu năm 1991. Python nổi bật nhờ cú pháp đơn giản, dễ đọc, gần giống ngôn ngữ tự nhiên (tiếng Anh).

Tại sao nên học Python?

Tiêu chí	Python	C/C++	Java
Độ khó	Dễ nhất	Khó	Trung bình
Cú pháp	Ngắn gọn, rõ ràng	Dài, phức tạp	Dài, cấu trúc chặt
Ứng dụng	Web, AI, Data, Tự động hoá	Hệ thống, Game	Enterprise, Android
Cộng đồng	Rất lớn	Lớn	Lớn
Tốc độ	Chậm hơn	Nhanh nhất	Nhanh

Python được dùng ở đâu?

Lĩnh vực	Ví dụ	Thư viện / Framework
Web	Website, REST API	Django, Flask, FastAPI
Khoa học dữ liệu	Phân tích, trực quan hoá	Pandas, NumPy, Matplotlib
Trí tuệ nhân tạo	Machine Learning, Deep Learning	TensorFlow, PyTorch, scikit-learn
Tự động hoá	Script, web scraping	Selenium, BeautifulSoup
Game	Game 2D	Pygame
Desktop	Phần mềm GUI	Tkinter, PyQt

:::info Bạn có biết? Tên "Python" không liên quan đến con trăn . Guido van Rossum đặt tên theo chương trình hài "Monty Python's Flying Circus" mà ông yêu thích! :::

---

2. Cài đặt Python

Bước 1 — Tải Python

1. Truy cập python.org/downloads.
2. Nhấn "Download Python 3.x.x" (phiên bản mới nhất).
3. Quan trọng: Tick chọn "Add Python to PATH" ở màn hình cài đặt đầu tiên.

Bước 2 — Kiểm tra cài đặt

Mở Terminal (hoặc Command Prompt trên Windows):

python --version

Kết quả mong đợi:

Python 3.12.x

:::tip Gợi ý Trên macOS / Linux, thử python3 --version nếu python không hoạt động. Trên Windows, đảm bảo đã tick "Add Python to PATH". :::

---

3. Chọn IDE / Trình soạn thảo

IDE / Editor	Ưu điểm	Phù hợp cho
VS Code	Miễn phí, nhẹ, nhiều extension	Mọi đối tượng (khuyến nghị)
PyCharm	Chuyên Python, nhiều tính năng	Dự án lớn, chuyên nghiệp
Thonny	Giao diện đơn giản	Người mới bắt đầu
IDLE	Đi kèm Python, không cần cài thêm	Học cơ bản
Google Colab	Online, không cần cài đặt	Data Science, AI

:::info Khuyến nghị Khoá học này dùng VS Code + extension Python (Microsoft). Nếu chưa muốn cài, hãy dùng Google Colab hoặc Programiz Online. :::

---

4. Chương trình Python đầu tiên

4.1. Hello World

Tạo file hello.py:

print("Xin chào! Đây là chương trình Python đầu tiên của tôi ")

Chạy trong terminal:

python hello.py

Xin chào! Đây là chương trình Python đầu tiên của tôi 

4.2. Nhập dữ liệu từ bàn phím

ten = input("Bạn tên gì? ")
print(f"Xin chào, {ten}! Chào mừng bạn đến với Python!")

Bạn tên gì? Vũ
Xin chào, Vũ! Chào mừng bạn đến với Python!

4.3. Tính toán đơn giản

chieu_dai = float(input("Nhập chiều dài: "))
chieu_rong = float(input("Nhập chiều rộng: "))

dien_tich = chieu_dai * chieu_rong
print(f"Diện tích = {dien_tich}")

---

5. Cú pháp cơ bản

5.1. Comment (Ghi chú)

# Đây là comment 1 dòng

"""
Đây là comment
nhiều dòng
"""

5.2. Thụt lề (Indentation)

Python dùng thụt lề thay vì dấu ngoặc {} để phân biệt khối lệnh — điểm khác biệt lớn so với C/C++, Java.

#  Đúng
if 5 > 2:
    print("5 lớn hơn 2")

#  Sai — thiếu thụt lề
if 5 > 2:
print("Lỗi!")  # IndentationError

:::warning Lưu ý Python rất nghiêm ngặt về thụt lề. Quy ước: dùng 4 dấu cách cho mỗi cấp. Không trộn tab và space! :::

5.3. Hàm print()

print("Hello, Python!")

# In nhiều giá trị
print("Tên:", "Vũ", "- Tuổi:", 20)

# Thay đổi ký tự kết thúc
print("Dòng 1", end=" → ")
print("Dòng 2")
# Kết quả: Dòng 1 → Dòng 2

# Thay đổi ký tự phân cách
print("A", "B", "C", sep=" | ")
# Kết quả: A | B | C

---

6. Python Shell (Chế độ tương tác)

Gõ python trong terminal để mở chế độ tương tác:

>>> 2 + 3
5
>>> "Xin chào" * 3
'Xin chàoXin chàoXin chào'
>>> len("Python")
6
>>> exit()

:::tip Mẹo Python Shell rất tiện để thử nhanh lệnh, kiểm tra cú pháp, hoặc dùng như máy tính bỏ túi! :::

---

Bài tập thực hành

Trắc nghiệm

1. Python được tạo ra bởi ai?

   • A. Bill Gates
   • B. Guido van Rossum
   • C. Linus Torvalds
   • D. James Gosling

2. Python dùng gì để phân biệt khối lệnh?

   • A. Dấu ngoặc nhọn {}
   • B. Dấu ngoặc tròn ()
   • C. Thụt lề (Indentation)
   • D. Dấu chấm phẩy ;

3. Lệnh nào nhập dữ liệu từ bàn phím?

   • A. print()
   • B. scan()
   • C. input()
   • D. read()

Thực hành

1. Cài đặt Python và VS Code, chạy thử Hello World.
2. Viết chương trình nhập tên và tuổi → in ra "Tên bạn là [tên], năm nay [tuổi] tuổi".
3. Viết chương trình tính chu vi và diện tích hình tròn (nhập bán kính, π ≈ 3.14159).
4. Viết chương trình nhập điểm 3 môn (Toán, Lý, Hóa) → in ra điểm trung bình.

---

Bài tiếp: Bài 2 – Biến, Kiểu Dữ Liệu & Toán Tử